صادق هدايت، حيوانات و محيط زيست

 شايد بتوان گفت صادق هدايت />نخستين نويسنده معاصر ايراني است كه به محيط زيست توجه داشت. او به محيط طبيعي و محيط زيست توجه بسيار داشت. در زمينه علاقه به محيط زيست و حيوانات ابعاد كار صادق هدايت وسيع تر از آن است كه در نگاه نخستين به چشم آيد.

فارغ از آثاري چون " فوايد گياه خواري " و " انسان و حيوان " كه صرفاً در اين زمينه است، در ديگر آثار او مانند " سگ ولگرد "، " سه قطره خون "، " بوف كور "، " داش آكل " و ترجمه هايي چون " كلاغ پير " اثر الكساندر لانژكيلاند و " شغال و عرب " از فرانتس كافكا توجه به حيوانات كاملاً مشهود است.

در خانه پدري او هم گربه بود، هم سگ و مرغ و خروس. خانم زيورالملوك مادر صادق هدايت به مرغ و خروس علاقه خاصي داشت. سگ بيشتر مورد توجه پدر هدايت، اعتضادالملك بود.

كتاب " انسان و حيوان " را هدايت در 23 سالگي چاپ كرد. در ابتداي كتاب هدايت نقاشي خود را كه در مورد انسان و حيوان است كشيده و چاپ نموده است. اين نقاشي الهام گرفته از تصاويري است كه در مجله هاي فرانسوي " حمايت از حيوانات " ديده است. در اين نقاشي فرشته عدالت با ترازوي عدل و داد در وسط ايستاده و ستاره اي بر فرق سر او مي درخشد. در طرف راست صياد بدهيبتي مجهز به تفنگ و نيزه و قمه و زنجير و قفس و تله و ساطور از عظمت فرشته خوف كرده و در خود مانده است. در طرف ديگر حيواناتي چون پرندگان و اسب و شير و شتر و الاغ و سگ و خرس و غيره در پناه فرشته حامي گرد آمده اند و در پشت سر فرشته آهويي مي دود و آفتاب نيز در افق دوردست مي درخشد.

صادق هدايت پيش از مسافرت به اروپا بر اثر علاقه به حيوانات و طبيعت مجله اي را در فرانسه آبونه شده بوده است به نام " حمايت از حيوانات ". اين مجله در حمايت از حيوانات در مقابل ظلم و ستم و حفظ محيط زيست از دستبردهاي انسان منتشر مي شده است. اين مجله ها و محتواي آنها دست مايه غنی و پرمحتوايي بوده كه صادق هدايت با استفاده از آنها كتاب " انسان و حيوان " و " فوايد گياه خواري " را نوشته است.

كتاب " انسان و حيوان " صادق هدايت، گونه اي اعلاميه حقوق ديگر موجودات روي كره زمين است كه گرفتار انسان شده اند. او مي گويد: " پرنده براي قفس زاييده نشده و اسب و الاغ با  زين و پالان متولد نمي شوند " او اين اصل را مطرح مي كند كه بالاخره حيوانات چه حق و حقوقي دارند؟ بشر كار را به جايي رسانيده كه نسل بسياري از حيوانات در خطر انقراض اند. كتاب " انسان و حيوان " براي جلب ترحم بر حيوانات نيست، بلكه گونه اي دادخواهي ديگر موجودات از بشر غاصب است. هدايت براي بي زبانان حرف مي زند، از ناتوان دفاع مي كند، او براي دست يابي به قوانين و احكام حتي از قرآن كريم مدد مي جويد :

سوره انعام آيه 38: يه طور محقق بدانيد كه هر جنبنده اي در زمين و هر پرنده اي كه با دوبال در هوا پرواز مي كند همگي طايفه اي مانند نوع بشر هستند. ما در كتاب آفرينش بيان هيچ چيز را فروگزار نكرديدم آن گاه همه به سوي پروردگار خود محشور مي شوند.

صادق هدايت از اوايل نوجواني به گياه خواري پرداخت و هرگز گوشت نخورد.

در افسانه هاي كهن ايران نيز مشي و مشيانه (نخستين انسان) ابتدا از آب تغذيه مي كردند، بعد از گياه، بعد از شير و سرانجام از گوشت كه البته آخرين مرحله را سقوط انسان تلقي مي كنند

در حاشيه: شايد خيلي ها صادق هدايت را بيشتر با بوف كور مي شناسند و اصلاً نمي دونن كه هدايت در مورد حمايت از حيوانات هم كتابي داشته يا مثلاً در مورد فولكور ايران چه تحقيقاتي كرده و زحماتي كشيده و حتي نمايشنامه هايي همچون " مازيار " و " پروين دختر ساسان " رو دارد. خوندن اين موارد رو هم به شما دوستان عزيز پيشنهاد مي كنيم.

برگرفته از: مقدمه اي بر كتاب انسان و حيوان نوشته جهانگير هدايت
/>

 

/ 13 نظر / 44 بازدید
نمایش نظرات قبلی
مونا

آره ... صادق هدايت مردی که نسبت به اتفاقات اطرافش خیلی حساس بود. نوشته هاشو دوست دارم برعکس بعضی ها که می گن نوشته هاش بوی غم می ده برای من بوی اميد ميده.

sherry

فقط خواستم بيام به همتون بگم سلام. بعدا ميام ميخونم، حال مونا چطوره ازش بي خبرم مدتيه؟

حامد يغمايی

سلام سری به ما بزنيد ((معرفی منطقه حفاظت شده هفتاد قله اراک))http://sorkhkooh.blogfa.com نظر يادتون نره موفق باشيد

سلوک

با سلام. صوفي به روز شد. در پناه حق باشيد.

ارزو

سلام گرم من به مريم جون و همسرشون اقا محسن.مريم جون من بچه محل شما م.اسم اصلی مو ننوشتم ببينم منو به جا مياری يا نه؟!ميدونم که ميشناسي.وای اگه بدونی چقدر خوشحال شدم از اينکه ادرس شما رو تو لينک شری ديدم.خيلی ذوق کردم..ايشالله موفق باشی مثل هميشه پيروز باشی..و اگه خبری از کارلوس داشتی بهم بگو.قربونت.س.ج.

ارزو

زوج همطناب عزيز.شما لينک شدين

حامد

سلام نیاز به همکاری در مورد نام گذاری سال 86 به نام سال کورش کبیر. سری به ما بزنید

ارزو

مريم جون .خوشحالم که سر زدی.اميدوارم پيروز و پايدار باشی وسال خوشی در انتظار شما و اقا محسن باشه.حميد هم حالش خوبه.رفته اجباری!!!!

hamedmahdavian

با عرض سلام و خسته نباشيد خدمت تمامي دوستان. با قلبي آكنده از اندوه بيان مي كنم!!! بي شك هيچ نويسنده اي در طول تاريخ ايران به اندازه صادق هدايت جرأت جسارت ورزيدن به خدا و ائمه اطهار عليهم السلام را پيدا نكرده است. نويسنده!!!! لائيكي كه در نوشته ها و افكارش از هيچ توهين و افترايي نسبت به ائمه اطهار دريغ نكرده است. خواندن كتابهاي هدايت به خواننده پوچي، بي هدفي خلقت، و ... القاء مي كند. من تمامي كتابهاي صادق هدايت را مطالعه نمودم. حاصل تحقيقات خود را در مقاله اي جمع آوري نموده ام. دوستاني كه تمايل دارند با خواندن اين مقاله به حقيقت افكار و اعتقادات صادق هدايت كه چيزي جز بي ديني ولامذهبي نيست پي ببرند مي توانند با ايميل من به آدرس hamedmahdavian@yahoo.com ارتباط برقرار كرده تا در اسرع وقت مقاله مذكور در اختيارشان قرار گيرد. به اميد روزي كه بت صادق هدايت در ميان افكار جوانان اين مرز و بوم شكسته شود.